Bir dostum var, hızlı muhalif. Her karşılaştığımızda battık, bittik, mahvolduk, gitsin bu Tayyip diye ağlayıp durur. Hani işleri de iyi, ticareti sağlam, hayatını yaşıyor. Fazla parasını da borsada değerlendiriyor. İşi de biliyor, acemi değil. Ara sıra bana da sorar ne yapması gerektiğini. Aklım yettiği kadar yardımcı olmaya çalışırım. Borsadaki ani hareketlenmelerin ekonomik nedenlerden değil duygusal tepkilerden kaynaklandığını söylerim.
Önceki gün yine bu arkadaşın yanına vardım. Sandım ki yine "Bak Tayyip ülkeyi batırdı, dolar oldu 8,80 lira" diyecek. Ama öyle demedi "Kimin karnında gaz var da dolar gece yarısı uçuşa geçti" dedi. Demek ki artık o bile anlamış dolardaki hareketliliğin Türkiye'nin ekonomik durumundan veya ekonomi yönetimindeki hatalardan kaynaklanmadığını.
Gerçekten bir önceki gün 7,20 liradan işlem gören dolar nasıl olmuştu da gece yarısı birden bire 8,80 liraya fırlamıştı. O saate kadar güllük gülistanlık olan Türkiye ekonomisinde bizim farkına varmadığımız ani bir çöküş mü meydana gelmişti. Tabii ki değil. Baktım muhalif basına; bu olay onları da pek heyecanlandırmamış. Ciddiye alsalardı ortalıkta gümbür gümbür davul çalarlardı. Demek ki onlar da işin farkına varmış. Yurt dışındaki birkaç kaçak dışında olayın üzerine giden yok. Onlar da açıkça bu işi Batı'nın bizi cezalandırmak için yaptığını söyleyip, akılları sıra devleti tehdit ediyorlar.
Aslında bu olay ilk defa olmuyor. İlk defa 20018 yılında Amerikalı Rahip Bronson olayında meydana gelmiş, doların Türk Lirası karşısında değeri bir gecede büyük ölçüde artmıştı. O zamanlar bu gibi olaylara biraz yabancıydık. Herkesi az ya da çok bir endişe almıştı. Acaba ABD rahibi bizden geri almak için ne gibi bir oyun oynamıştı da bunlar başımıza gelmişti?
İşin aslı kısa sürede anlaşıldı. Dünyada güneş önce Uzak Doğu'ya doğar. Borsalar önce o ülkelerde açılır. İşte bir Uzak Doğu sabahında diğer tüm ülkeler uykudayken birileri yüklü miktarda Türk Lirası bozdurup Dolar alır. Bu esnada dünya borsalarında işlemler sınırlı olduğu için ortalık birden Türk Lirasına boğulur. Böylece Liranın fiyatı düşer. Bunun psikolojik etkisi sabah olunca ortaya çıkar. Liranın düştüğünü görenler liradan kaçınca paramız daha da düşer. Neyse devletimiz çabuk toparlanır, işin iç yüzü ortaya çıkınca fiyatlar normale döner.
Olayın bir de gülünç tarafı vardır. Piyasalarda para bozdururken vadeli işlem de yapabilirsiniz; yani bozduracağınız parayı belirli bir süre sonra yatıracağınız taahhüdünü verirsiniz, ama işlem anlık yapılır. Türk parasını borsaya saçanların elinde de o anda Türk parası yokmuş. Nasıl olsa bulur, borcu kapatırız demişler. Ama düşündükleri gibi olmamış, parayı bulamamışlar. Bundan yararlanan bir banka da bunlara yüksek fiyattan Türk Lirası satmış. Yani bizim parayı batıralım derken kendileri zarara uğramışlar.
Batılılar bu oyunu geçtiğimiz yaz Ayasofya Camii ibadete açıldığında da yaptılar. Ancak bu sefer oyun pek tutmadı, kısa sürede normale dönüldü. Şimdi ise üçüncü kez aynı oyun sahneleniyor. Artık yeter; başka bir oyun bulun. Yılan aynı delikten iki sefer ısırmazmış, sizinki üç oldu.
Oyun nasıl oynanıyor. Onu da kısaca açıklayalım. Uzak Doğu borsaları bütün Batı uykudayken hareketleniyor, yani bu zaman diliminde piyasadaki işlem hacmi sınırlı. Biraz yüksek oynadığınız an borsaları etkileme şansınız çok fazla. İşte bizimkiler de Hong Kong'da saat 7 deyince ortaya çıkıyor ve birkaç milyar dolarlık Türk parası satışa çıkarıyorlar. Belki de hayatlarında ilk defa Türk parası gören insanlar biz bunu ne yapalım diye alıcı olmuyorlar. O zaman da fiyat düştükçe düşüyor. Sonunda oyunun farkına varan birisi bu düşük fiyattan bizim paraları alıyor. Biliyor ki bir süre sonra fiyatlar dengelenecek. İşte size olağan üstü kazanç. Belki de adamlar ikiye bölünmüş olarak oynuyor. Bir grup satarken, diğeri alıyor. Bunun dedikodusu sabah olup Batı borsalarına yayılınca olan oluyor ve Türk Lirası tepetaklak gidiyor.
Eskiden hükümetler bu işten anlamaz heyecana kapılırlardı. Türk Lirasının düşen fiyatını dengelemek için Merkez Bankasının bütün rezervlerini açar, dolar satıp lira alırlardı.. Böylece liranın değeri biraz artardı ama Merkez Bankasında da döviz işlemleri için hiç dolar kalmazdı. Şimdikiler işi biliyor. Hiç heyecana kapılmadan beklemeye giriyorlar. Biliyorlar ki bir süre sonra her şey yerli yerine oturacak.
Bizim de burada kısa sürede zengin olma hırsıyla yanıp tutuşanlara sözümüz var. Bu gibi olağan dışı iniş çıkışların olduğu anlarda kesinlikle her türlü borsa işleminden uzak durun. Birisi çok güzel değerlendirmiş, keriz silkeleme işlemidir bunlar diyor.
#DolarHareketliliği #TürkLirası #Borsa #Ekonomi #Finans #PiyasaAnalizi #YatırımTavsiyesi #KurOynaklığı #TürkiyeEkonomi #FinansHaberleri